Д1ай

[LamAruo]

Ас-саламу 1алайкум массарна!

Хьо ц1ера мичара ву? аьлла хаьттича Чуорас аьлла "Лам лекха чура, 1ин к1орга чуьра, йо1 хаза чуьра, к1ант оьзда чуьра - Нана Д1айа чуьра ву".


Д1айн латта нохчийн лаьмнашкахь Шарой-органан тог1е чохь ду. Д1айша йиллина кхо юрт хилла: Д1ай, Органе (Шаро-Аргун), Буоси (буосой х1инца берриш вахьахь 1аш бу).

Тхан лулахой: Зумсой, Халкелой, Нижалой, Суоракхой, Багичарой, Чобаьккхинарой, Нохчкелой, Х1имой Ц1аси, бу.

И-нетчохь дуккханнахьа йаьздина гина суна д1ай ч1ебарлой тукхам чу бог1уш бу аьлла, тхан ч1ебарлошна ала х1ума дац, амма и цхьано д1айачо т1едуьтур долуш къамел дац. Кхечахьа йаздина ду мел к1ел ах д1ай шарой бу аьлла; Д1айшна йуьккъехь а т1е баьхкина нах бу, ишта Чоура Хьачаро хилла, зумсой бу, амма цхьа а шаро вац.

[Apti]

Лулхо хуьлаш букх вай т1акха.)

[LamAruo]

Д1айн ворх1 тайпа (гараш) ду: Амалай гар, Амай гар, Гелай гар, Дай(н) гар, Зуозай гар, Илай гар, 1исай гар. Церал сов т1ебаьхкина нах бу: Хьачарой, Х1айрой, 1анжукъой. Т1ебаьхкинчу нахана советан 1едал ч1аг1даллалц лам боькъуш дакъа деш ца хилла (Лам бекъар - мангалан хенахь лам т1ера хьокхуш йолу меттигаш йекъар, кхаж а тоссуш). Д1айхь эзар шо хьалха дуьйна 1аш нах хилла, мацах баьхкинчу археологаша шаш хьала йохуш йолу даь1ахкаш грекийн йу баьхна тхан нахе, цундела халха хилларш грекаш хилла амма тхо грекаш дац. Д1айн гарех (юьртахь хьалхе дуьйна бакъо хиллачех) цхьадерш т1ебаьхкинчу нахах схьадевла ду. Уьггаре т1ехьа бахкинарш Илай гаран нах бу. Церан бух Некаста олучу меттехь бу (церан дицаршкахь бен суна цкъа хьахош хезна меттиг йац и). Илай гар 19-г1а б1ешо доладалале 18-г1а чекх долуш баьхкина тхан юьрта, царна нехан йолу бакъонаш уьш Амалай гара т1елацар бах1анехь хилла. Шаьш Илай гарах болчарна оьг1аз бахана меттиг хиллча Д1ай, х1инца а (забарна, цхьаверг боккъала а) Амалай гарна лоь.
Ткъа Амалай гарах лаьцна аьлча, Д1айхь бух болчех бац уьш а . Баккхичара дицарех, Нашахара шен берашца талла аьлла схьа веанчу Амалайх схьабевлачерах олуш ду Амалай гар. Суна схьахетарех, зама хала хиларна бухарчара барт а бина цхьана юьрт йиллина цара Берда йистехь (и цхьа берд бу Д1ай хьалкхаьчча Ирзовра (Нижний Дай) хьалахьаьжа гуш). Цун дела оцу бердана к1елларчу меттигах - Пхье к1ел олу.

[SobesedniK]

Са бусулба Ваша (Ламро)..! Со тукхамах ШОТО ву тайпанах Мяршло ву 1аш Мяршкхаьллахь ву..Д1ай а и ахьа охьа ягар йина меттагаш дика йовзуш ву.. Дала аьтто бойла хьа...хьо хьай мохк безаш а цуьна доьхьа сагат даш а хилар гойту цу хьан къамяло...со воккха ве хьоьх...хьосанна ишта г1айг1а йолуш а ойла еш болу вай вежарех а йижарех а ...

Дала аьтто бойла вай массери..!
Дала барт ца1 бойла вай..!
Дала ша везачарех дойла вай..!
Дала шена дезацахрех дойла вай..!

[LamAruo]

Д1ай! Вайн махкара ара а ваьлла, к1ира даьккхина а, ц1а вог1учу заманчохь - маржа йа1 кха ма хаза йукха хьо Нохчийн чоь. Суо Д1айхь 1аш воцу дела цига воьдуш а озза хета суна, цигахь 1аш болчарнам к1ордина хила а мега и.
Юьртахь тезет даьлла, кхана Д1айхь хир ву со; Делан лаам балахь

[LamAruo]

Да ват1а кху балхи, забарна а ца1а а д1айа хила магиш ма ца хили кху форумехь!:ylol:

[LamAruo]

Шири дицариш


Д1айихнечу заманчохь телевизаришше, цунех тари йоло самокъо даккху х1уманиш ца хилар бах1анехь нахана дуккха а шири дицариш хауш хилле. Кагичара баккхайчарге ладег1уш хилле, т1аккха шайш баккхай хилче шайл кагичарна дицуш хилле.
Т1къа х1инци а дицариш дицлуш латтиш ду, суона сайн ден дена хауш хиллечунги хьажчи х1уммаъ хааъ ца хее. Сайна хауриг йазме дер ду ас.
Шаройн эле Х1ит1инайх лацне
Шорохь 1аш цхьа эле хилле Х1ит1инай бахуш. Шайн юртерчу цхьан жиерочунна (цу ханехь жиеро бахар х1инци санна достоме ца хилле) т1е хьизиш. Жиерочуо алле ша хьуоги йог1ор йу ахь шиена томона Д1айре цхьа хьаниехи, цхьа ч1ог1о етт балохь (суона а дицнечунна ац жиерочу а, етт болчу ц1ариш хеэр, суона йицйалле). Вахне Х1ит1инай шиен б1о т1ехье а х1оттойне Д1ай х1онсе. Етт а бодойне юха берзине хилле шарой. Ткъа етт болчу ши вошо к1иело йа вахне хилле. Цхьанни ц1е 1иса хилле вуокхунниг суона йицйалле. Лам т1ехь к1иело йан маттиг лехуш 1исай вашие харжине цхьа маттиг, д1авала х1ар маттиг вуо йу кхечохьа валайта вайшиъ алле 1исас. Вашие ахь хьайна лаъуриг дие, со кхузи сацур ву алле. 1иса а циги а витине кхечохьа, цхьан тархиш йуккъе хаъне к1ел. Бог1ош боло шарой 1исай ваши т1е а 1итто балле а вие а вине т1ех бовле. 1исайна т1е кхачче, 1исас топ тохне Х1ит1инай вине.
Х1ит1инай б1о ц1а бог1ош духьал бовле хилле шарой. Х1ит1инай говрит1ехь пурах биллине муохь а гуйне Х1ит1инай х1онс йахьаш вог1о бахуш махьариш деттеш хилле авш. Йухе кхачче Х1ит1инай гаврит1ехь цуни пурахь диллине цуни дакъа коройне.

[LamAruo]

Шири дицариш


Д1айихнечу заманчохь телевизаришше, цунех тари йоло самокъо даккху х1уманиш ца хилар бах1анехь нахана дуккха а шири дицариш хауш хилле. Кагичара баккхайчарге ладег1уш хилле, т1аккха шайш баккхай хилче шайл кагичарна дицуш хилле.
Т1къа х1инци а дицариш дицлуш латтиш ду, суона сайн ден дена хауш хиллечунги хьажчи х1уммаъ хааъ ца хее. Сайна хауриг йазме дер ду ас.
Шаройн эле Х1ит1инайх лацне
Шорохь 1аш цхьа эле хилле Х1ит1инай бахуш. Шайн юртерчу цхьан жиерочунна (цу ханехь жиеро бахар х1инци санна достоме ца хилле) т1е хьизиш. Жиерочуо алле ша хьуоги йог1ор йу ахь шиена томона Д1айре цхьа хьаниехи, цхьа ч1ог1о етт балохь (суона а дицнечунна ац жиерочу а, етт болчу ц1ариш хеэр, суона йицйалле). Вахне Х1ит1инай шиен б1о т1ехье а х1оттойне Д1ай х1онсе. Етт а бодойне юха берзине хилле шарой. Ткъа етт болчу ши вошо к1иело йа вахне хилле. Цхьанни ц1е 1иса хилле вуокхунниг суона йицйалле. Лам т1ехь к1иело йан маттиг лехуш 1исай вашие харжине цхьа маттиг, д1авала х1ар маттиг вуо йу кхечохьа валайта вайшиъ алле 1исас. Вашие ахь хьайна лаъуриг дие, со кхузи сацур ву алле. 1иса а циги а витине кхечохьа, цхьан тархиш йуккъе хаъне к1ел. Бог1ош боло шарой 1исай ваши т1е а 1итто балле а вие а вине т1ех бовле. 1исайна т1е кхачче, 1исас топ тохне Х1ит1инай вине.
Х1ит1инай б1о ц1а бог1ош духьал бовле хилле шарой. Х1ит1инай говрит1ехь пурах биллине муохь а гуйне Х1ит1инай х1онс йахьаш вог1о бахуш махьариш деттеш хилле авш. Йухе кхачче Х1ит1инай гаврит1ехь цуни пурахь диллине цуни дакъа коройне. Х1инциъ Х1ит1инай вине маттиг йовзиш йу нахана, 1исас саг вине тархишке алуш.

[LamAruo]

Д1ай
Шуотойн районехь, баккхайчарна йукъехь наггахь саг хир вац Ахмадов Шарпудди ца вовзиш (Дала геч дойло цунна)
Дицар: 1адил ч1ог1о долчу заманчохь (примерно 60 - 70шш) партийни сабране хилле Шуотехь. Мархай бутт хилле. Партен первый секретарь массарна кампетиш йекъуш чакхвалуш хилле; д1алуш хилле кампет, д1аъ эцие хьалкхаллуш хилле. Шарпуддина т1е кхачче, Шарпуддис кампет кисани йиллир бохо - "Вечером пригадицца" алле.

Дицуш хазне суона мархай баттахь тархь диче (маждиг д1акъовле долош цхьа-цхьанни ц1ахь деш хилле а) Шуотерчу кгб-й хьаким вог1ор бахуш, цунех лацне къамел дан.
ВалЛах1и х1ар дуне отто ма ца даъне вайн дайша, шайна ницкъ бешшехь бусулба динна т1ере йуха а ма ца хилле (АлхьамдулиЛах1)

[Apti]

Д1айхо вац,амма шу лулхар Ц1еси ву.))

[Dika Yo1]

Д1ай, Ж1ай-выходцы из Дагестана, горцы, проживающие в Чечне, имеют родство с равниннными чеченцами и некоторыми горцами.
По их преданиям они вышли из Хунзахского общества. Родственны белгатоевцам, белгатой, чунгрой и жителям Сержень Юрта.
В 1850 году в Итум Кале д1айцы получили земли от чантоевцев, которые им проиграли в споре.

Я слышала, что Д1ай и Ж1ай дагестанские тейпы.

[LamAruo]

Я слышала, что Д1ай и Ж1ай дагестанские тейпы.

Сестренка это ошибка. Если ты бываеш в Шатойском, районе найди точку с которой видно горные вершины, найди самые высокие, но без ледников. Правая, похожая на вулкан, вершина Зумсой лам, а то что возвышается с лева, и похожа на рыло бегемота, который уставился на вершину Зумсой лам - это вершина нашей горы. Я более менее разбираюсь в истории этого региона, последнее село основанное там это Шаро Аргун основано где-то в начале 70-х годов 19 века, на нашей територии, выходцами из нашего села. Село Нохч Келой тоже сравнительно молодое основано в вначале 19 в.
Поэтому хотя это горные селения у них нет горы названной именем ихнего общества.
И еще Слово д1ай довольно уникально - в единственном числе (этого мало кто знает) правильно произносить д1айа а не д1айхо; это свидетельство древности этого названия.

Кстати ж1ай в ед числе надо говорить ж1аййи

[Apti]

Я слышала, что Д1ай и Ж1ай дагестанские тейпы.

Д1ай - это старый чеченский тейп,про другой тейп ничего не знаю.